محبــوبه عشــوریان | آموزش صنایع دستی

زيورآلات و زينت آلات

سابقه اي توليد و استفاده از جواهرات محلي (زيورآلات وزينت آلات) كه درواقع مي توان ان را مكمل لباس هاي سنتي دانست. بسيار طولاني است . به نظر مي رسد مهمترين عامل در قدمت و پيشينه ي طولاني جواهرات محلي حفظ آداب، رسوم، عادات ، سنن و در مجموع فرهنگ جامعه توسط روستاييان و عشاير بوده است .زيرا امروزه درجوامع شهري كمتر مي توان نشاني ازلباس هاي سنتي يافت و زنان به جاي استفاده از زيورآلات و زينت آلات سنتي از جواهرات جديدي كه انواع وطرح هاي خاص دارد، استفاده مي كنند.

درحال حاضر جواهرات محلي تركمن، كردستان و سيستان و بلوچستان بيش از جواهرات ديگر مناطق كشورمان معروف است و درشهرهاي گنبد كاووس، سنندج، زابل زاهدان ،سنقر كليايي و ... مي توان كارگاه هايي را بافت كه صرفاً به توليد انواع اين گونه محصولات مي پردازند.

مواد اوليه ي مورد مصرف درساخت جواهرات محلي شامل طلا، نقره ،آلياژ، ورشو، قلع ، فيروزه، يشم، عقيق، مهره هاي لاستيكي و نگين هاي شيشه اي به رنگ هاي طلايي و فيروزه اي ياقوت و... است و ابزاركار صنعتگران را نيز وسايلي كوره ، سندان ،چكش ف سمباده سوهان ، انبردست ،سيم چين ،مته و... تشكيل مي دهد . عامل اصلي درتوليد اين گونه محصولات، همان ذوق ومهارت صنعتگران است كه با دريافت خواسته ي سفارش دهندگان جواهرات با دقت و حوصله ي خاص، زينت آلات وزيورآلات سنتي را با حفظ خصوصيات و ويژگي هاي آن توليد مي كنند.

جواهرات محلي شامل النگو، گوشواره ، سينه ريز، دستبند، گردنبند، سربند، بازوبند ، انگشتري و... خلخال بوده كه با استفاده از انواع فلزات گرانبها يا معمولي و نگين هاي گران قيمت با شيشه هاي رنگين آراسته مي شود و زنان روستايي و عشاير همچون لباس هاي محلي و سنتي براي آن ارزش و اعتبار قايلند. البته برخي از اين گونه جواهرات همواره همراه با لباس محلي مورد استفاده قرارمي گيرد و برخي ديگر به هنگام جشن ها و مراسم خاصي كه در روستاها و يا درميان عشاير برپا مي شود به كارگرفته مي شود.

دربسياري از مناطق روستايي و عشايري براي مراسم عروسي و جشن وشادماني، اسب (اسبي كه عروسي بر روي آن مي نشيند )نيز با جواهرات خاص تزيين مي شود و دراين كار نيز دقت و حوصله اي خاص به كارگرفته مي شود تا همان آداب و رسوم قديمي محفوظ ماند.

زنان روستايي و عشاير از جواهرات محلي مراقبت خاص مي كنند به گونه اي كه گاه اين گونه زيورالات نسل درنسل مورد استفاده قرار مي گيرد. بسياري راز زينت آلات محلي ايران كه هم اكنون درموزه ها و يا ساير مراكز هنري نگهداري مي شود نيز همان جواهراتي است كه سال ها و شايد قرن ها مودر استفاده قرارگرفته و سال ها و سده هاست درموزه ها نگهداري مي شود.