محبــوبه عشــوریان | آموزش صنایع دستی

آبنوس یکی از پرطرفدارترین و گران‌ترین انواع چوب است. در مصر باستان بخشی این چوب خرید و فروش می‌شد. همچنین برای تزئین مقبره‌های سلطنتی از این چوب استفاده می‌شده است. بعدها، از چوب آبنوس در ساخت عصا، قاب عکس، فنجان‌ها و حتی دسته شمشیرهای سامورایی استفاده شد. امروزه از این چوب برای حکاکی در مبلمان مجلل و زیورآلات زیبا استفاده می‌شود. در دهه‌ای اخیر عمده مصارف آن به سمت محصولات و اشیاء کوچک‌تر هم رفته است. به عنوان مثال برخی از انواع کلاویه‌های سیاه پیانو، پیک گیتار و حتی مهره‌های سیاه شطرنج نیز از آبنوس ساخته می‌شوند. متأسفانه بسیاری از گونه‌های آبنوس به دلیل برداشت بی‌رویه و ناپایدار در معرض نابودی هستند. برخی از این گونه‌ها بومی جنوب هند، سریلانکا، اندونزی، غرب آفریقا، یا موریس هستند. برخی از معروف‌ترین گونه‌های آبنوس شامل آبنوس گابون (آبنوس آفریقایی)، آبنوس ماکاسار، آبنوس قهوه‌ای، آبنوس سیلان، آبنوس موریس و … هستند.

***

چوب آبنوس مستحکم بوده و مقاومت خوبی در برابر حمله موریانه و حشرات دارد. این چوب رنگ سیاه یا قهوه‌ای تیره دارد که ظاهر زیبایی به وسایل ساخته شده به وسیله آن می‌دهد. رگه‌های آبنوس، سیاه یا قهوه‌ای تیره هستند. آبنوس برزیلی با مقیاس جانکای ۳۶۹۰ از سخت‌ترین گونه‌های این چوی است (بیشترین مقیاس جانکا در صنعت چوب ۴۰۰۰ است). به همین دلیل این گونه آبنوس به یکی از قوی‌ترین چوب‌های کره زمین تبدیل شده است. درخت آبنوس به طور متوسط ارتفاعی بین ۶ تا ۹ متر و طول عمری بیش از ۵۰۰ سال دارد. چوب آن به قدری سخت و متراکم است که روی آب شناور نمی‌شود. الوار آن به راحتی در دسترس نیست و بسته به تقاضا و در دسترس بودن می‌تواند بسیار گران باشد.

درخت آبنوس به شدت کند رشد بوده و درون‌چوب آن هم‌زمان با بلوغ چوب طی سال‌های طولانی تشکیل می‌شود. به طور کلی درون‌چوب آبنوس پس از تشکیل شدن دیگر رطوبت و مواد مغذی را منتقل نمی‌کند. این عمل توسط برون‌چوب زنده در اطراف درون‌چوب انجام می‌شود. ترکیبات درون‌چوب به دلیل رسوب مواد شیمیایی طی سال‌ها تغییر کرده و روی بافت و رنگ آن تأثیر می‌گذارد. در بهترین حالت چوب آبنوس به شدت متراکم و سیاه‌رنگ می‌شود تا حدی که بعد از پولیش مانند شیشه می‌درخشد. برون‌چوب آبنوس نیز با اینکه نسبتاً متراکم است، اما سیاهی خوش‌رنگ و عمیق درون‌چوب را ندارد.

***

درختانی که آبنوس در حد مصارف تجاری تولید می‌کنند اکنون به دلیل برداشت بی‌رویه به شدت در معرض خطر هستند. از طرفی به علت کند رشد بودن این درختان، سال‌ها طول می‌کشد تا درون‌چوب آنها تشکیل شود. بیشتر درختان بزرگ حاوی درون‌چوب کامل قبلاً قطع شده‌اند. این امر در عرضه این چوب محدودیت ایجاد کرده است. در حال حاضر صادرات برخی از گونه‌های آبنوس توسط برخی دولت‌ها ممنوع شده است. مشکل دیگر این است که برخی از افراد محلی از چوب آبنوس نابالغ به عنوان هیزم استفاده می‌کنند؛ زیرا به دلیل تراکم زیاد آبنوس، سرعت سوختن این چوب آهسته است. در نتیجه درختان جوان کمتری به مرحله بلوغ می‌رسند. برخی از ویژگی‌ها در تقریباً تمام گونه‌های آبنوس مشترک است که د ادامه به آنها اشاره می‌کنیم:

ظاهر و رنگ: چوب آبنوس را به راحتی می‌توان از روی ظاهر و رنگ بی‌نظیرش تشخیص داد. این چوب به صورت طبیعی رنگی تیره دارد. بسته به نوع گونه آبنوس، رنگ این چوب از سیاه تا قهوه‌ای تیره متغیر است.

دوام: چوب آبنوس به ساختار متراکم و دوام زیاد معروف است؛ به همین دلیل این چوب در برابر حشرات، موریانه‌ها و رطوبت مقاوم است. مبلمان یا اشیاء ساخته شده از این چوب برای سال‌ها دوام دارند.

مقاومت و سختی: آبنوس چوب بسیار سختی بوده و استحکام بالایی دارد. این چوب برای مصارفی که نیاز به تحمل بار زیادی دارند ایده آل است.

بافت و رگه های آبنوس: آبنوس به طور کلی رگه‌های صاف و مستقیم و بافت یکنواخت دارد. این ویژگی هم آن را جذاب کرده و هم کار با آن را راحت‌تر کرده است.

راحتی کار:اگرچه بیشتر گونه‌های آبنوس رگه‌های صاف و یکنواختی دارند، اما برخی از آنها ممکن است این نظم را نداشته باشند و کار با آنها دشوارتر باشد؛ مخصوصاً اگر بخواهید با دست یا ابزارهای کوچک کار کنید. با این حال، تمام گونه‌های آبنوس ماشین خوری خوبی دارند. رنگ‌آمیزی و پولیش این چوب نیز بسیار آسان است.

دسترسی: آبنوس بیش از ۱۰ گونه دارد و در تمام دنیا می‌تواند رشد کند، اما سرعت رشد پایین (۱۲ تا ۲۴ سال) دلیل اصلی نایابی یا کم یابی این چوب است. از طرفی، تولیدکنندگان کمی چوب آبنوس تولید می‌کنند، بنابراین چوب آن به راحتی در دسترس نبوده و بسیار گران است.

قیمت: چوب آبنوس یکی از گران‌ترین چوب‌ها در جهان است. از آنجا که چوب آبنوس به دلیل مقاومت و دوام بسیار زیاد آبنوس، این چوب طرفداران بسیاری دارد و تقاضای زیادی برای آن وجود دارد. با این حال، محدودیت عرضه این چوب، قیمت آن را در بازارهای جهانی بسیار بالا برده است.

***

استفاده از چوب آبنوس قدمتی دیرینه در تاریخ بشریت دارد. در حکاکی‌های مقبره‌های مصر باستان نیز این چوب یافت می‌شود. این چوب منحصراً برای ساخت اشیاء و وسیله‌های با کیفیت عالی و گران تولید می‌شود. از مصارف چوب آبنوس می‌توان به بخش‌هایی از مبلمان، آلات موسیقی و وسیله‌های تزئینی اشاره کرد. چوب آبنوس انتخابی خوب برای ساخت مبلمان با کیفیت عالی و بادوام است. همچنین به دلیل استحکام خوبی که دارد بهترین گزینه برای اشیای با مصرف خانگی است. قیمت زیاد و دسترسی کم به برخی گونه‌های آبنوس، باعث شده این چوب برای مصارف عمومی مناسب نباشد.

اقاقیا درخت یا درختچه ای زینتی و گلدار است که تنه بدون شاخه آن تا 10 متر ارتفاع و 80 سانتیمتر قطر دارد. درختی سریع الرشد و دیر خزان با تاج گسترده و برگ هایی مرکب از 11-23 برگچه بیضی به رنگ سبز تیره می باشد.

***

اقاقیا بومی آمریکای شمالی است اما امروزه در بیش تر نقاط کره زمین از جمله ایران ، یافت می شود. گیاه اصلی و وحشی اقاقیا ، خاردار است ولی در گونه های پرورش یافته آن ، خار از بین رفته و امروزه اقاقیای خاردار کم تر دیده می شود. تا کنون 20 گونه اقاقیا شناخته شده است که بنام ترین آن ها ، اقاقیای معمولی است. (اقاقیای بنفش ، زرد و اقاقیای چتری گونه های دیگر اقاقیای معمولی هستند.) گونه بنام دیگر اقاقیای سرخ است که اقاقیای گل یا گلی نیز نامیده می شود و دارای گل های سرخ رنگ و درشت است. چوب درون با حدود کاملا مشخص،زرد مایل به سیز یا زیتونی و گاه قهوه ای طلایی و درخشان است.

***

وزن مخصوص آن 0.7 است. چوبی است نیمه سنگین ، بسیار سخت ، کج تار، نسبتا همگن با هم کشیدگی متوسط ، قابل ارتجاع و به ویژه قابل خمش.سطح رنده شده‌ این چوب متراکم ، صاف و صیقلی و شاخی به نظر میرسد و معمولا از آن برای قسمت های داخلی ساختمان ها ، واگن سازی ، گاری سازی ، تیرک ، پارکت ، پله و دستگیره سازی مصرف می شود. همچنین از این چوب برای خراطی،فرز کاری،کنده کاری و منبت کاری نیز می توان استفاده کرد.

درخت گردو هم به صورت پراکنده در گروه های کوچک در جنگل های شمال ایران -حوزه ی خزر- می روید و هم در بسیاری از نقاط ایران که دارای آب و هوای نیمه خشک یا مدیترانه ای هستند مانند آذربایجان،کردستان،لرستان،شمال فارس،اطراف اصفهان و... کاشته می شود،لذا گسترش آن در کشورمان بسیار وسیع است.

درختان جنگلی آن دارای قامت بلند و تنه های قطور تقریبا به ارتفاع 12 و 15 متر و قطری درحدود40 تا70 سانتیمتر هستند.در صورتی که تک درختان کاشته شده از این گونه در نقاط مختلف کشورمان، دارای تنه ی کوتاه به ارتفاع 1تا2 متر و گرزن بزرگ و گرد بوده و قطر تنه آنها به 100 الی 160 سانتیمتر می رسد.وزن مخصوص چوب گردو حدود0.60 است و اگر چه تنه ی آن غالبا کوتاه است ولی چوب درون آن دارای رنگ قهوه ای روشن تا تیره با رگه ها و نقش و نگار بی نظیر و زیبا و بسیار دل انگیز است.

***

چوب گردو نیمه سبک،نیمه نرم و همگن بوده و به خوبی قابل تورق است به طوری که می توان از آن به وسیله ی ابزار جدید وماشین آلات قوی،روکش هایی به ضخامت 0.3 میلیمتر تهیه کرده است. چوب گردو راست تار و خوش کار بوده و دوام آن بسیار خوب است،در داخل آب،ریش ریش نمی شود، الیاف آن زود جدا نمی شود و خواص تکنولوژیکی آن عالی است.

روکش گردو در ایران و دیگر کشورهای جهان در صنایع مبل سازی،نماسازی،تخته لایی سازی، دکوراسیون چوبی،صنایع پوششی و... هنوز هم دارای اهمیت فوق العاده ای بوده و طرفداران پروپا قرصی دارد. چوب گردو،در صنایع دستی چوبی ایران کاربرد فراوان دارد و از این چوب به ویژه در خراطی،منبت کاری،مشبک کاری و معرق کاری و...استفاده ی زیاد می شود

درخت زبان گنجشک در جنگل های شمال ایران از آستارا تا گرگان و نیز در برخی دیگر از نقاط کشورمان می روید.ضمن آنکه باید گفت گونه های دیگر نیز دارد که در نقاط غیر جنگلی کاشته می شود.

زبان گنجشک،درختی متوسط است که در جنگل های ایران به ارتفاع 18 متر می رسد.تنه ی آن که کاملا استوانه ای و صاف نیست،به بلندی12 تا15 متر بوده و قطر تنه ی آن به60 تا 70 سانتیمتر می رسد.

***

وزن مخصوص چوب زبان گنجشک حدود 0.71 بوده و چوبی است نیمه سنگین،نیمه سخت،همگن، راست تار،خوش کار و قابل تورق که بخش روزنه دار آن پس از رنده شدن،صاف،صیقبس و درخشان است. چوب برخی از زبا گنجشک ها بسته به وضع رویشگاه،در برش مماسی خود نقش زیتونی دارد که به نام زبان گنجشک زیتونی معروف شده است که روکش این گونه ها ارزش بیشتری دارد.

اختلاف چوب درون و برون زبان گنجشک کم بوده و می توان از آن روکش خوبی تهیه کرد.زبان گنجشک به علت درخشندگی صدفی و رنگ براقش و گاهی به علت نقش و نگارش بسیار مورد توجه بوده و در ساخت فراورده های چوبی صنایع دستی نیز مصرف می شود.

گیاهان چوبی را از لحاظ چگالی و تراکم بافت به دو گروه بزرگ تقسیم می کنند:

سوزنی برگان که در تابستان و زمستان سبزند و برگ های باریک و نوک تیز دارند و عبارت اند از: سرو،سروسهی،کاج،کاج قرمز،کاج سفید و سایر انواع کاج و... که چوب های نرم و سبک دارند.حدود 48 جنس و حدود 500 گونه از سوزنی برگتن در جهان شناخته شده است.

 پهن برگان که در نیمی از فصل پاییز و قسمت عمده ی فصل زمستان در خواب ظاهری هستند و عبارت اند از:بلوط،گردو،زبان گنجشک،نارون،کبوده،چنار،آزاد و... که عمدتا دارای چوب های سخت و مقاوم هستند.گفتنی است که در صنایع دستی چوبی و هنرهای مرتبط با چوب بیشتر از چوب پهن برگان استفاده می شود.

 ***

به طور کلی چوب انواع درختان را از لحاظ رنگ و سایه ی رنگ می توان به پنج گروه تقسیم نمود که عبارت اند از:

1. سفید یا بسیار کم رنگ
2. زرد یا زردفام
3. سرخ
4. قهوه ای
5. سیاه یا سیاه فام

گفتنی است کلیه ی چوب های موجود در طبیعت از لحاظ بافت دارای یکی از بافت های راست،متقاطع ریز،درشت یا درهم هستند و پس از پرداخت رویه به سه شکل ساده مانند چوب کاج سفید،رگه دار،مثل چوب بلوط،و شکل دار،مانند چوب افرا،در می آیند.

محاسن عمومی چوب

- علی رغم افزایش کاملا محسوس استفاده از چوب در جهان،هنوز هم این ماده به فراوانی و حتی در بسیاری موارد به طور رایگان در اختیار بشر قرار دارد و تهیه ی آن به مراتب از تهیه ی سایر مصال آسان تر و به همین نسبت ارزان تر است.

- مقاومت چوب از نظر فیزیکی،تقریبا معادل و مساوی سایر مصالح مشابه است و ماده ای است سبک که به آسانی شکل می پذیرد و اتصال آن به وسیله ی فاق و زبانه بسیار آسان است.

- چوب به خاطر ساختمان متخلخلی که دارد،پیچ و میخ به آسانی در آن فرو می رود و به واسطه ی همین تخلخل،پرداخت و چسباندن ان نیز به آسانی انجام می شود.

- چوب با وجود سبکی وزنش،مقاومت بسیار زیادی دارد.

- قابلیت هدایت حرارت و نیروی الکتریسیته در چوب بسیار ضعیف و در واقع ناچیز است،به همین دلیل از چوب برای دسته ی ابزار کار،دسته ی وسایل برقی و حرارتی و سایر وسایل عایق،استفاده ی زیادی می شود.

- چوب از نظر خاصیت اکوستیک در درجه ی بسیار بالایی قرار دارد و از آنجا که قابلیت هدایت صوت را ندارد،در معماری جای شایسته ای یافته و در اکثر ساختمان های بزرگ،استودیوهای رادیو و تلویزیون، تالارهای سخنرانی،آمفی تئاتر،سالن های سینما و حتی منازل مسکونی،از آن به عنوان صداگیر استفاده می شود.

- انبساط چوب در برابر تغییرات حرارتی بسیار کم است و قطعات مختلف یک وسیله ی چوبی در اثر افزایش میزان حرارت به هیچ وجه تغییر شکل نمی دهد یا از هم باز نمی شود.

- مقاومت چوب در برابر اسیدها،قلیایی ها و سایر مواد شیمیایی بیش از بقیه ی مواد است لذا برای ساختن چلیک های نگهداری و حمل و نقل رنگ،دارو،اسید و... مورد استفاده قرار می گیرد.

- میزان تحمل چوب در برابر ضربه بسیار زیاد است و به همین جهت در میان بیش از صدها نوع مصالح دیگر،چوب بهترین ماده برای تراورس های راه آهن،زیر سری ماشین آلات ضربه ای و پهن کردن قالی در تعداد بسیار زیاد و بر روی هم شناخته شده است.

- وسایل چوبی به آسانی از یکدیگر قابل جدا شدن بوده و همین مساله باعث می شود تا امکان استفاده ی مجدد از مصالح و وسایل چوبی لسقاط وجود داشته باشد.افزون بر این،رفع معایب سطحی چوب،نظیر گره ها،پوسیدگی سطحی،سوراخ ها و کام ها به آسانی با رنده کردن،بتونه کردن و رنگ آمیزی امکان پذیر است.

- برخی از انواع چوب مانند چوب گردو،ماهاگونی،زبرانا،کیکم،شمشاد،سنجد،تیک،افرای چشم پرنده و... دارای نقوش چشم نواز و زیبایی هستند که در تزیینات مبل سازی،کابینت سازی،قفسه ی کتاب،ساخت جعبه ی وسایل صوتی و به ویژه محصولات صنایع دستی چوبی کاربرد زیادی دارد.

- چوب،نه یخ می زند،نه اکسید می شود و نه مانند بقیه ی مصالح در سرما و گرمای زیاد آسیب می بیند.

- چوب ماده ای است،تجزیه شدنی که بر اثر تجزیه ی آن مواد مختلفی مانند کاغذ،ابریشم مصنوعی، الکل، گاز چوب و... به دست می آید و از ضایعات آن،مانند خاک اره و تراشه می توان برای ساخت محصولات چوبی جدید نظیر فیبر و نئوپان و... استفاده کرد.

معایب عمومی چوب

- چوب پس از تغییر شکل، دوباره به شکل اول بر نمی گردد و در مورد اضافه کردن طول،هم سطح کردن زبانه ها با سطح کلی چوب،پرکردن کام ها و... می بایست از چسب یا قطعات فلزی استفاده شود.در حالی که فلزات را به آسانی می توان ذوب کرد و دوباره مورد استفاده قرار داد.

- چوب به واسطه ی داشتن خلل و فرج فراوان،ماده ای جاذب الرطوبه بوده و نم گیر است و درجه ی رطوبت آن با عوض شدن شرایط جوی تغییر می کند و این نوسان درجه ی رطوبت،موجب افزاش و کاهش حجم چوب و در نتیجه ترک خوردن و افت آن می شود.

- چوب به دلیل برخورداری از قابلیت اشتعال به شدت آسیب پذیر است.افزون بر این،بعد از آتش گرفتن نیز گازهای قابل اشتعالی تولیید می کند که باعث گسترش دامنه ی آتش سوزی می شود و حتی بعد از برطرف شدن منبع اصلی آتش نیز عمل اشتعال چوب ادامه پیدا می کند.گفتنی است چوب در حرارت 275 درجه سانتیگراد ممکن است خود به خود آتش بگیرد.

- چوب در صورت وجود یا پیدایی برخی شرایط ممکن است مورد حمله ی حشرات و قارچ های مختلف قرار گیرد و دچار فساد شود.مشهورترین و رایج ترین آفت چوب موریانه است.

- خواص چوب به ویژه مقاومت آن،نه تنها در گونه های مختلف،بلکه در یک گونه چوب نیز متغیر است و این اختلاف ممکن است از لحاظ خواص مختلف و به ویژه وزن مخصوص و مقاومت باشد و موجب از بین رفتن سریع تر یک قسمت از محصول ساخته،به نسبت قسمت های دیگر در طول زمان مشخص، شود.

- چوب ماده ی آنزیو تروپ است،یعنی خواص و مقاومت آن به نسبت جهت الیافش بسیار متغیر است.

چوب،بافت سلولزی آلی است که عمده ترین عناصر تشکیل دهنده ی آن کربن و اکسیژن است.پروفسور حجازی،پدر علم صنایع چوب و کاغذ، چوب را این گونه تعریف می کند:چوب ماده ای است که از ساقه ی گیاهان چوبی به دست می آید و در اصطلاح گیاه شناسی،گیاه چوبی به گیاهانی اطلاق می شود که دارای شرایط چهارگانه ی زیر باشند:

- -از گیاهان آوندی به شمار می آید.

- -جز گیاهان چندساله باشد.

- -در آن ها یک تنه ی دائم دیده شود.

- -ساقه ی آن ها واجد ساختمان ثانویه باشد.

کسانی که با چوب کار می کنند باید درک اساسی از آناتومی چوب داشته باشند تا بدانند چگونه خصیصه های متفاوت آناتومی بر روی ویژگی های چوب اثر می گذارد و در مقابل،چگونه این خصوصیات به روش های عمل آوری گوناگون و استفاده از چوب عکس العمل نشان می دهند.

چوب فراوان‌ترین ماده موجود در طبیعت است که از روزگاران گذشته مورد استفاده بشر بوده است. انسان، از دیرباز با بهره‌گیری از انواع چوب‌های در دسترس، وسایل ، ابزار و محصولات مورد نیاز خود را که به طور عمده جنبه مصرفی داشته است را تولید و مورد استفاده در زندگی روزمره قرار داده است. طبعاً در این رهگذر با بهره‌گیری از ذوق و سلیقه و گاه مهارت و خلاقیت خود آثار هنری را هم پدید آورده است. از آنجا که چوب، ماده‌ای است که دارای قابلیت‌ها و خواص و ویژگی‌های خاص بوده و هست لذا از دورترین زمان‌ها، در سرزمین ایران به عنوان یکی از ممالکی که ذخیره چوب قابل اعتنایی را داشته است هنرمندان به ذوق کشورمان نیز توانسته‌اند آثار ارزشمندی را تولید و عرضه دارند که بسیاری از آن هم اکنون زینت بخش موزه‌ها و دیگر مراکز هنری جهان است.

***

هنرهای مرتبط با چوب در کشورمان به طور عمده شامل خراطی چند کاری منبت کاری مشبک کاری منیت مشبک نازک کاری (ریزه کاری)، خاتم سازی، گره چینی، حجم‌های چوبی، نقاشی روی چوب ، منبت -معرق سوخت روی چوب و... و سرانجام تلفیق چوب و فلز می‌شود. پیش از معرفی هنرهای مرتبط با چوب ضرورت دارد که به نکات کلی که در ارزیابی هر هنرجویی باید مورد توجه قرار گیرد اشاره داشته باشیم. بی شک فراوان ترین ماده ی موجود در طبیعت که از روزگاران گذشته مورد استفاده ی انسان ها قرار داشته،چوب است. چوب،این ماده ی سخت که از ریشه،ساقه و شاخه ی درختان را تشکیل می دهد و بخش اعظم قسمت زیر پوست،تنه و شاخه درخت ها و درختچه ها را بوجود می آورد و تا حدی در گیاهان علفی هم مشاهده می شود،شامل دو قسمت است:

الف) زنده چوب: قسمت خارجی مجاور پوست گیاه که از لحاظ فیزیولوژیکی در واقع قسمت فعال چوب است.

ب) دلچوب:در واقع قسمت داخلی درخت بوده و مرکب از سلول های مرده است،از زنده چوب تیره تر و عموما از آن سخت تر و بادوام تر است.گفتنی است که هر قدر بر قطر و سن درخت افزوده شود.دلچوب هم بزرگ تر می شود،دلچوب هم بزرگت تر می شود تا جایی که قسمت اعظم تنه ی درخت را تشکیل می دهد.

چوب،در میان سایر مواد و مصالح مورد مصرف بشر دارای امتیازات عدیده ای است.از جمله آنکه به نسبت وزنش از سایر مصالح رایج (حتی فولاد)محکم تر است.تبدیل آن به ابعاد و اشکال و طرح های مورد نظر آسان تر است،حرارت را منتقل نمی کند،از سایر مصالح به نسبت ارزان تر است و...افزون بر آن،با پیشرفت هایی که در زمینه ی مقاوم ساختن چوب در مقابل حریق حاصل شده است،فواید آن افزایش یافته است.اگر چوب را پس از بریدن،خوب خشک کنند،سبک تر و محکم تر می شود،ترک نمی خورد و پیچیده نمی شود.از احتراق ناقص چوب،زغال و از تقطیر آن به کمک وسایل و ابزار علمی،الکل متیلیک،قطران و گاز چوب و...به دست می آید.لذا سده های طولانی است که انسان ها از چوب های تامین نیازهای گوناگون خود استفاده می کنند و در قرون اخیر،با توجه به اهمیت حیاتی این ماده و از ترس مواجهه با کمبود آن،انسان ها به فکر مبارزه با آفات چوب و نیز مراقبت ویژه از جنگل ها افتاده اند و در تلاشند تا هم از تعداد مصرف کنندگانی جز خود از چوب بکاهند و هم با افزایش طول عمر آن موجبات بهره دهی بیشتری از آن مهیا کنند.

به هر حال،روز به روز بر موارد مصرف چوب به ویژه بر میزان کاربرد آن در عرصه ی هنر افزوده می شود و انسان ها به مراتب و بیش از گذشته های نه چندان ذور و حتی در حال حاظر قدر و منزلت آن را خواهند دانست

***

چوب، قسمت اعظم درخت است که در کنار سلول های زاینده به صورت حلقه های متحدالمرکز آرایش می یابد.در درخت درحال رشد،چوب عموما از سلول های زنده تشکیل شده است.چوب،مچکم ترین و مقاوم ترین قسمت تنه است که در هنر،صنعت و معماری مورد استفاده قرار می گیرد.در جهت برش های افقی،شیره ی درخت از پوست درخت و میان نسوج شعاعی عبور می کند و به چوب می رسد.نقش نسوج شعاعی در مقاومت چوب بسیار مهم است.در واقع این نسوج مانند بست هایی هستند که الیاف چوب را به یکدیگر محکم کرده و نگه می دارند و از خم شدن و از هم گسیختگی رشته ها می کاهند.در درختان جوان وظیفه ی طبقات چوبی بالابردن آب و همچنین استقامت ساقه ی درخت است.قسمتی از طبقات چوب را که وظیفه ی فیزیولوژی و استقامت درخت را هم زمان بر عهده دارد چوب برون می نامند،ولی پس از مدتی که به طبقات چوب افزوده شد تعدادی از طبقات داخلی چوب که در مجاور مغز هستند دیگر وظایف فیزیولوژی را انجام نمی دهند،بلکه تنها نقش استقامت ساقه را به عهده دارند این قسمت را چوب درون می گویند.این قسمت معمولا از چوب جوانی که آن را احاطه کرده است محکم تر می باشد و حاوی مقادیری رنگ و مواد قلیایی است.رنگ چوب برون معمولا روشن و رنگ چوب درون تیره تر است.در مقطع عرضی درختانی مثل گردو،آلبالو و نارون چوب مرکزی یا چوب پیر دیده می شود.